6 PROGRAM RAMOWY: WIĘCEJ MOŻLIWOŚCI STYPENDIALNYCH

Od początku kolejnego Programu Ramowego dzieli nas coraz mniej czasu, toteż, choć ostateczne decyzje jeszcze nie zapadły i niektóre szczegóły mogą się zmienić, warto wiedzieć, co nowy program nam przyniesie i uwzględnić tę wiedzę w dalekosiężnych planach.

Jedną z cech charakterystycznych 6PR, wielokrotnie podkreślaną w dokumentach Komisji i różnych analizach, ma być wzrost roli zjawiska o nazwie mobility, czyli przemieszczania się naukowców w skali międzynarodowej. Powiada się wręcz, że ruch uczonych pomiędzy instytutami naukowymi będzie mieć kluczowe znaczenie w budowie Europejskiej Przestrzeni Badawczej. Stosownie więc do tej ważnej roli planuje się przeznaczenie na Human resources and mobility znacznych środków finansowych - w sumie aż 1,58 miliarda euro (czyli około 9 % funduszy 6PR).

System stypendiów będzie rozbudowany, a patronką wszelkich grantów i stypendiów - nawet tych krótkich, konferencyjnych, będzie Maria Curie. Niektóre z nich są znane (np. sieci badawczo-szkoleniowe, konferencje), inne występują pod zmienioną nazwą (granty na szkolenie początkujących naukowców zamiast Training Sites), nie brak też zupełnie nowych (granty reintegracyjne, stypendia w krajach pozaeuropejskich i in.). Wydaje się, że podobnie jak w 5 PR fundusze przeznaczone na stypendia Marii Curie będą najłatwiej osiągalne ze względu na bardziej uproszczone formularze i zasady ubiegania się o kontrakty.
Nowością stypendiów w 6 PR będzie:

otwarcie ich dla tzw. krajów trzecich. W praktyce ma to oznaczać finansowanie stypendiów dla naukowców z całego świata, w tym naszych wschodnich sąsiadów, zainteresowanych prowadzeniem badań w Europie. Europejscy badacze również będą mieli możliwość pracy w laboratoriach pozaeuropejskich.

zniesienie limitów wiekowych. Podstawowym kryterium będzie doświadczenie w prowadzeniu prac badawczych.

Przewidziane są następujące kategorie i rodzaje stypendiów Marii Curie:

I. AKCJE STYMULOWANE PRZEZ INSTYTUCJE

Mają one wspierać sieci, instytuty badawcze i przedsiębiorstwa w realizowaniu programów szkoleń i staży naukowych. Podobnie jak w 5 PR o tego typu granty będą się ubiegały instytucje europejskie, które w ramach kilkuletnich kontraktów finansowanych przez KE będą przyjmowały naukowców.

1. Sieci badawczo-szkoleniowe MC
Będą służyły międzynarodowym zespołom, wspólnie pracującym nad projektem badawczym do opracowywania i realizowania programu szkoleń, zwłaszcza dla osób stojących u progu kariery naukowej. W skład sieci badawczo-szkoleniowej powinno wchodzić minimum trzech partnerów z trzech krajów. Będą szczególnie przydatne dla prowadzenia badań interdyscyplinarnych. Sieć uzyska finansowanie na okres do 4 lat i będzie oferować stypendia o długości do 3 lat, w zakres których wchodzić będą również krótkie pobyty

2. Stypendia MC na szkolenie początkujących naukowców
Będą o nie mogły ubiegać się uczelnie, instytuty badawcze, ośrodki szkolenia kadr naukowych i przedsiębiorstwa, zamierzające wzmocnić potencjał szkoleniowy kadr naukowych. Kontrakty będą przyznawane na prace dla pojedynczych placówek lub grup (minimum trzy grupy z trzech krajów), a także tych instytucji, które związane są z Międzynarodowymi Studiami Doktoranckimi (International Doctoral Studies).
Stypendia przeznaczone będą dla naukowców z najwyżej 4 letnim doświadczeniem naukowym, a czas pobytu na stypendium nie może przekroczyć okresu 3 lat. Umożliwią one młodym badaczom stojącym u progu kariery zawodowej zdobywanie nie tylko określonych kompetencji naukowych, ale także dodatkowych umiejętności związanych z zarządzaniem badaniami oraz etyką naukową.

3. Stypendia MC służące transferowi wiedzy
Są dla tych uczelni, instytutów badawczych i przedsiębiorstw ze wszystkich regionów i krajów UE oraz krajów stowarzyszonych, które potrzebują uruchomić nową tematykę badań i rozwinąć swój potencjał naukowy. Stypendia umożliwią doświadczonym uczonym, z co najmniej 4 letnim doświadczeniem, przekazanie swojej wiedzy, umiejętności i metod badawczych.
Przewiduje się utworzenie dwóch następujących typów :

Stypendia rozwojowe (Development Scheme).Priorytet w przyznawaniu kontraktów będą miały kraje kandydujące oraz słabo rozwinięte regiony Unii ( Less Favoured Regions). Stypendia trwające od 2 do 24 miesięcy będą przeznaczone dla przyjeżdżających doświadczonych naukowców. Będzie istnieć też możliwość wysyłania własnych pracowników (od 2 do 12 miesięcy) do z góry określonych instytucji.

Stypendia wymiany mają na celu nawiązanie współpracy pomiędzy przedsiębiorstwem a placówką naukową, z dwóch różnych krajów. Dadzą tym samym możliwość obustronnej wymiany pracowników.

4. Konferencje i kursy szkoleniowe MC
Mają na celu wspieranie młodych badaczy w zdobywaniu wiedzy. Przewiduje się dofinansowanie w następujących dwóch przypadkach: wsparcie serii konferencji i/lub kursów szkoleniowych (np. szkół letnich, kursów laboratoryjnych), zaproponowanych przez jednego organizatora, oraz wsparcie uczestnictwa młodych badaczy w dużych konferencjach. Spotkania będą mogły trwać od kilku dni do czterech tygodni.

II. AKCJE PRZEZNACZONE DLA INDYWIDUALNYCH NAUKOWCÓW

Mają one ułatwiać osiąganie samodzielności badawczej i dojrzałości zawodowej. Chodzi również o tworzenie powiązań pomiędzy naukowcami europejskimi i uczonymi z krajów pozaeuropejskich. Wniosek o przyznanie stypendium przygotowują wspólnie instytucja goszcząca i stypendysta. Stypendystami mogą być naukowcy z co najmniej 4-letnim doświadczeniem badawczym lub posiadający tytuł doktora.

1. Europejskie stypendia MC
Umożliwią najbardziej obiecującym naukowcom z UE i krajów stowarzyszonych podjęcie badań w instytucjach europejskich od 1 roku do 2 lat.

2. Stypendia wyjazdowe MC
Będą przyznawane naukowcom z UE i krajów stowarzyszonych, na pracę w uznanych centrach badawczych w tzw. innych krajach trzecich. Wymagane będzie sporządzenie spójnego programu szkolenia badawczego, obejmującego pierwszą fazę badań za granicą (do 2 lat ) i obowiązkową drugą fazę (1 rok ) w Europie. Warunkiem koniecznym jest powrót stypendysty do własnego kraju lub innego kraju europejskiego.

3. Stypendia przyjazdowe MC
Mają zachęcić wysokiej klasy naukowców z krajów trzecich do podjęcia pracy badawczej w Europie, z myślą o rozwinięciu obopólnie korzystnej współpracy badawczej pomiędzy Europą a innymi krajami. Stypendia te będą trwały od 1 roku do 2 lat.

III. GRANTY MC POWROTNE I REINTEGRACYJNE

Otrzymają je naukowcy z UE i krajów stowarzyszonych, tuż po zakończeniu co najmniej dwuletniego stypendium Marii Curie na prowadzenie badań we własnym kraju lub innym kraju europejskim. Instytucja przyjmująca będzie zobowiązana zatrudnić naukowca na co najmniej 2 lata i umożliwić mu prowadzenie prac badawczych. Podobny mechanizm (lecz obejmujący okres re-intergracji do 2 lat) będzie obejmował tych badaczy europejskich, którzy prowadzili pracę badawczą poza Europą przez co najmniej 5 lat.

IV. PROMOCJA I UZNAWANIE DOSKONAŁOŚCI

Ponadto, program Human resources and mobility obejmie granty inne niż stypendia, służące promowaniu i nagradzaniu europejskich zespołów badawczych, zwłaszcza pracujących w nowych lub dopiero rodzących się obszarach badań, a także prezentowaniu osobistych osiągnięć europejskich uczonych dla wspierania ich dalszego rozwoju i uznania międzynarodowego.

1. Granty MC dla najlepszych
Mają one wspierać tworzenie i rozwój europejskich zespołów badawczych o najwyższym poziomie doskonałości, pracujących nad tematyką najbardziej aktualną lub interdyscyplinarną. Grant będzie przyznawany na okres do 4 lat.

2. Nagrody MC dla najlepszych
To nagrody naukowe dla tych badaczy, którzy w przeszłości korzystali ze wsparcia finansowego Wspólnoty. Nagrodę-grant będzie można przeznaczyć na własny rozwój zawodowy.

3. Katedry Marii Curie
Umożliwią powoływanie najlepszych uczonych na stanowiska wykładowców w dziedzinach istotnych z europejskiego punktu widzenia. Mają też przyciągać uczonych, którzy opuścili Europę. Dotyczyć szczególnie będą tych, którzy chcieliby wznowić swoją karierę zawodową w Europie. Będą zazwyczaj przyznawane na okres do 3 lat.